MAGNIFICA PRESENZA-Ferzan Özpetek 2012

Öncelikle söylemeliyim ki Ferzan Özpetek'i çok çok çok seviyorum ben. Pek çok filmini izlemiş olmakla birlikte her filmine de ayrı ayrı bağlıyım.
Genel olarak Ferzan Özpetek'in hikayelerini işleme biçimini, kurgularını, sezen aksuyu sevmememe rağmen müziklerini, tabii ki oyuncuları, renklerini, kısacası her şeyini çok başarılı, dozunda, yerinde ve sıcak buluyorum.
Bütün hikayelerini; kendinden emin, konudan sapmadan, sündürmeden ya da sömürmeden, süslemeden ama soğutmadan anlatmayı başarıyor. Sanırım senaryolarını kendisinin yazıyor olması bunda büyük bir etken. Nice büyük Amerikan yönetmeninin, konusunda kaybolduğuna, kurguda kafası karışmış gibi acemilikler yaptığına şahit oldum ama Özpetek, her zaman filmine çok hakim.
Gay karakterlerine ve hikayelerine gelecek olursak:
Dünyanın; sanki herkes heteroseksüel olmak zorundaymış gibi davranmasından nefret ediyorum. Özpetek sineması ise bu durumu tıpkı olması gerektiği gibi normalleştirerek düzen içine sokmayı başarıyor. Eşcinselleri, travestileri, transeksüelleri ve heteroseksüelleri bir yaşamın içine sokarak, birlikte yaşatabiliyor.
Magnifica Presenza'ya gelecek olursak; yukarıda saydığım özelliklerin hepsini taşıyor film. Oyuncuları, kurgusu, hikayesi, rengi, kısacası her şeyi çok güzel. Özpetek sinemasından en büyük farkı belki de diğer filmlerine göre çok daha yumuşak bir film olması. Keyif filmi gibi ki bence böyle olmasında bir sıkıntı da yok. Ufak ufak gerçeklik algısına, insanların bakış açısına, ikinci dünya savaşına, aile yaşantısına, eşcinselliğe, yalnızlığa ve egonun insanlara neler yaptırabileceğine dokunduruyor. Samimiyeti tartışılmaz.
Bizim için en büyük hayal kırıklığı ise filmi (üzerinde hiçbir açıklama bulunmamasına rağmen) Türkçe Dublajlı izlemek zorunda kalmak oldu. Her sinema salonunda böyle gösteriliyorsa gerçekten üzücü. Çünkü Türkiye dublaj konusunda ne kadar iyi olsa da, bir italyan filminde İtalyancanın o yüksek temposundan mahrum kalmak can sıkıcıydı.
Özellikle orjinal dilinde, izlemenizi şiddetle tavsiye ederim.
"Hayal hayal... hayal değil gerçek."

BAD TIMING-Nicolas Roeg 1980

SPOILER IÇERIYOR ONA GÖRE...
Filmi izledikten sonra biraz araştırma yaptım ve en beğendiğim sahnelerin zaten sinema tarihine geçtiğini fark ettim. Yeni bilgiler hep beni sevindiriyor.

Bir kere film erkeği anlatıyor. Erkeğin ilişkideki süreci, bakışı ve hareketlerinin nedenleri üzerinde duruyor bana göre.
Filmde; obsesif hale gelen erkek kesinlikle kadına aşık değildir. Erkek egosuyla sahip olamadığı şeyi takıntı haline getirmiş ve "ya benimsin ya toprağın" diye de noktayı koymuştur. Filmin en başında, daha belki de ilk buluşmalarında kadına zaten hiçbir zaman güvenmeyeceğini açık ediyor erkek, "bu kadar güzel yalan söylemeyi nasıl beceriyorsun" diyerek. Zaten daha sonra da ona söylenen yerine yarım yamalak gördüklerini, o kadar yorumlamaya çalışmıştır ki ilişkisini yaşamak yerine sürekli karşısındakini ve o ilişkiyi sorgular hale gelmiştir. İlk başta beğendiği ne kadar özellik varsa kadında, onların hepsinin değişmesini istemiştir fakat kadın değiştirmeye kalktığında bu sefer de bir önceki haline sahip olamadığı için kaçmak istemiştir. Nitekim kadının evi toparladığı, güzel güzel giyindiği ve güler yüzle onu karşıladığı sahnede, kadının sevişmek yerine konuşmak istemesi üzerine kaçmasını buna bağlıyorum. Bunun üzerine kadının, "istediğin buysa" diye başlayan ve üstünü parçalayıp adamla sevişmeyi kabul etmesiyle devam eden isyanını görmezden gelerek, merdivende onunla sevişmesini ise erkeğin o bencilliğinin somut bir göstergesi olarak değerlendiriyorum. Tutkuyla başlayan ilişkinin sonucunda bu tutku öğesini paylaşma olasılığının rahatsız ediciliği altında ezilmiştir. Kadının öleceğinden emin olduktan sonra tecavüz etmesinin sebebi de budur aslında. Sonunda tam olarak sahip olacaktır ve diğer bütün olasılıkları ortadan kaldıracaktır. Üstelik bu noktaya gelen erkek aslında psikanalisttir ve alanında oldukça başarılı bir portre çizmektedir.
Gelelim kadına; dengesiz, tutarsız, partici bir portresi olmasına rağmen aslında aşık olan kişi kadındır. İlişkisini sorgulamadan, karşısındakini yargılamadan bu aşkı yaşamak istemektedir. Adamın bütün zincirleme hamlelerine karşın özgürlüğünü korumak istediğini söylerken aslında ilişkisini yürütebilmek için her yolu da denemiştir. Merdiven sahnesi de zaten bunun en iyi örneği.
Kadın erkeğin sevgisine sahip olmak için kendisinden vazgeçebilir ama erkek kadına sahip olabilmek için onun hayatını bile sonlandırabilir.
Filmin en sonunda ise o berbat amaliyatlardan kurtulan, tecavüze uğramış kadın hayatına devam etmeyi başarabilirken adam olduğu çaresizliğe tıkılmış ve hala kadını sayıklamaktadır.

Gelelim filmin diğer taraflarına:
Filmin en güzel sahnelerinden biri bana göre açılış sahnesi; saha sonra aslında beraber gittiklerini anladığımız sergide adam bir resme kadın başka bir resme bakmaktadır. Tom waits ile süslenen bu sahnede aslında her ikisinin baktığı resimler, birbirlerinden ve ilişkilerinden beklediklerini de göstermektedir.
Bir diğeri ise kadının bir aylık kaybolma sürecinden sonra ilk karşılaşmaları, etraftaki herkesin bulanıklaştığı, kelimelerin ağızdan daha sonra çıkmaları falan derken, gerçekten resim gibi, büyüleyici bir sahne.
Ve fakat:
Geçişlerin arasında özellikle ilk yarıda neredeyse hiç bağlantı yok ve o keskinlik insanı rahatsız ediyor. Ama daha sonra bu durum tamamen değişiyor.
Kadının hastanede can çekişmesiyle, ilişki arasındaki bağlantılar tekrar tekrar izlenerek analiz edilmeye değer.
Kaset meselesi ve dedektifin evindeki sahne, hatta dedektifin film süresince itiraf ettirmekteki obsesyonu son derece önemli. Erkekler birbirlerine benziyorlar aslında...
Saate bu kadar odaklanmanın abartıldığını düşünüyorum.
Kadın ve kocasının dosyalarının erkeğe geliş yöntemi ise son derece tatsız buluyorum.
Sanki bir iki sahne olmasa da olurdu ama belki de benim anlayamadığım bir gereklilikleri vardır.
Netice itibariyle; izleyin bir an önce bence...

AND THE OSCAR GOES TO

Oscar adayları açıklandı ya bende bir tripler. Midnight in Paris dışında hiçbirini izlemedim filmlerin. Sanırım törene kadar bu açıklığı kapatırım ama tamamen bir tarafımdan uydurduğum bazı tahminlerimi sıralamak istiyorum:

En iyi film bence the artist olabilir tabii en iyi senayoyu almazsa. Tree of life bence en iyi yönetmeni alacak filmi değil. En iyi erkek oyuncuyu the artist için Jean Dujardin'e verebilirler ya da artık yetti diye Clooney'de kapabilir ama Brad'e iş yok bence. En iyi kadını Michelle Williams alır sanıyorum bunu da nedense canı gönülden istiyorum. En iyi uyarlama senaryoyu The Descendants alabilir ya da Tinker Tailor Soldier Spy. En iyi yabancı filmi de A Separation alır. En iyi animasyonun Rango olmasını isterim ama sanırım yemez. The Girl With The Dragon Tattoo bir halt alamaz zaten alırsa da ben iki kat uyuz olurum. En iyi kostüm de bence THe artist ve Jane Eyre yarışır (nu arada Jane Eyre'i izledim Fukunaga takibe alına).

Dediğim gibi tamamen bir tarafımdan uydurduğum tahminlerim bunlar o yüzden gerçekleşme oranım düşük olursa kimse bırbır etmesin. Bir de bakalım filmleri izleyeyim de belki tahminler değişir.

ZENNE-Caner Alper&Mehmet Binay-2011

Sinemada başarılı bir film yapmakla, bir hikayeyi başarılı bir şekilde anlatmaya çalışmak arasında fark var. Kesinlikle her iki şekilde de benim için sanattır. Hatta sadece o çaba bile sanattır, taktir ederim.
Zenne; Yeni Dönem Türk Sinemasında bir ilktir bana göre. Evet eşcinselliği işleyen ilk film olmayabilir belki ama bence bu kadar Türk ilk filmdir. İnsan yolda Mehmet Günsür gibi bir adama rastlamıyor ama Erkan Avcı (yani Ahmet) herhangi biri ve bu hikayenin gerçekliğine gerçeklik katıyor. İnsan karakterlerinin bu kadar canlı olduğunu görünce bütün hikayeyi içselleştirmekte hiçbir sıkıntı yaşamıyor. Bu filmin en önemli gereği bence içselleştirmedir çünkü derdi görselliğinin ötesinde, kesinlikle bir şeyleri değiştirebilme arzusunda. Dolayısıyla da hedefine ulaştığını düşünüyorum.
Tabii insanın derdi bu kadar net ve büyük olunca, bu sefer de profesyonelliği geride bırakıyor olabilir. Nitekim Zenne'nin açıklarının nedeninin de bu olduğunu düşünüyorum.
Filmde beni en çok rahatsız eden şey Can ve Ahmet'in tanışma hikayesi. Hızlı hızlı ve nereden geldiği anlaşılmayan o samimiyet sanırım gerçekte böyle bir ilişki var olmadığı için biraz havada kalmış. Yani telefon işi uygun ama o aşamadaki diyalogları biraz sıkıntılı ve inandırıcılıktan uzak buluyorum.
Daniel'ın sevgilisinin İstanbul'a gelişi başka bir sıkıntı, Almanya'dan kalk gel, 3 dakikalık bir konuşmayla kalk git, biraz yersiz gibi. O konuşmayı bütün film boyunca yaptıkları gibi bilgisayardan da yapabilirlerdi bence.
Gelelim renk cümbüşlerine; kesinlikle dans sahneleri muhteşem, eksik değil, fazla değil, Can mükemmel bir dansçı değil gerçek bir zenne gibi. Çiçek böcek meselelerinin ise nedenini anlıyorum ama daha iyi olmalıydı, o acemilik güzel durmuyor.
Bütün oyuncuları yerden göğe kadar çok başarılı.

Zenne oyuncularıyla, samimiyetiyle eksiklerini örtmeyi başarıyor benim için. Bu acı gerçeği sündürmeden ama bütün çıplaklığıyla ve buna rağmen yine de ağzını bozmadan ifade edebildiği için bu filmi büyük bir başarı olarak görüyorum.

BOONDOCK SAINTS I-II-Troy Duffy 1999-2009

Birinci filmi on bin defa seyredebilirim.
Her karesi, her anı...
Mükemmel dondurma gibi...
Tadının nasıl olduğunu ilk bakışta anlayamıyorsun, ama kulaklıklar takıldı mı Willem Dafoe'nun kulağına, hop her şey değişiveriyor. Dafoe her hangi bir filmin bir karesinde sadece dursa bile o filmi güzelleştirir. Kardeşler, kendinden emin, oturan karakterleriyle kendilerine aşık ediyorlar. Dövmeler muazzam. Esprileri tadında...

Dinin hiçbir türlüsünü sevmiyorum ama Hristiyanlık bütün araç gerecini hikayeleştirerek kendisini çekici hale getirmeyi başarıyor. Ellerinde haçları, sırtlarında isa, iki yakışıklı, iyi kalpli insan. Şimdiki zamanın azizleri, kiliseyi de arkalarına almış hepimizin yapmak istediğini yapıyorlar.

Birinci filmle yatarım her gece ama ikinci film...
Aradan geçen 10 sene (filmde 8) elbette ki yaşlandırmış kardeşleri.(hatta o kadar ki her yakın planda sean patrick flanery gerçekten kendisi mi yoksa ona çok benzeyen birini mi oynatmışlar emin olamadım). İşten bu kadar uzak kaldıkları için mi bilmiyorum ama daha beceriksiz, daha geyik ve daha samimiyetsizler. Aslında tamamen birinci filmin devamı olmasına rağmen yine de gerekçeler, olaylar hep havada gibi... Havada derken karışık demek istemiyorum aksine çok yüzeysel, motivasyonların ayakları yere basmıyor. Birinci filmde onlara yardım eden herkes o anda karar vermiş ve yapmışken, şimdi saints çetesi var gibi, bu da biraz rahatsız edici.
Devam filmleriyle aynı kaderi paylaşmış bir boondock saints var karşımızda.
Bütün bunlara rağmen 3. filmin işareti verilince insan sevinmeden edemiyor, hatta son sahneler, eğer yapılırsa 3. filmin ikincisinden daha güzel olabileceğinin sinyallerini de veriyor kanımca.
PS: ikinci filmde favori sahnem babanın bardan içeri girip işini yaptığı sahne :)

Ejderha Dövmeli Kız

İsveç versiyonu daha yeni çekilmişken David Fincher gibi birinin yeniden çevrim çekmesi enteresan değildir de nedir?
İsveç'te çekmesi güzel ama...
İlk seri de güzeldi. İsveççe izlemek daha da güzel bence. Noomi Rapace iyiydi.
Bakalım amerikanı nasıl olacak.
En çok merak ettiğim bu David Fincher1'in mi yoksa David Fincher2'nin mi? çünkü 2 yüzüne gözüne bulaştırabilir kanımca.

MIDNIGHT IN PARIS-Woody Allen 2011

Büyük sanatsal filmler yapamadığını, bunun yerine vasat filmler çektiğini söylemekten çekinmeyen büyük hayal gücü Woody Allen klişelerle bezeli fakat buna rağmen sıradışı bir filmle karşımızda. Kıskanmamak elde değil. Hem filmi yapan Woody Allen'ı hem de karakteri Gil'i.
Ortalama 3 dakikalık (bir klip süresinde) bir şehir turuyla başlıyor film, Paris'in sokakları, cafeleri, evleri, her şeyi var. Ve Gil nişanlısı Inez'e Paris'in ne kadar güzel olduğunu, evlendikten sonra burada yaşasalar ne kadar güzel olacağını söylüyor. Inez ise Paris'in büyüsünden çok uzak, asla Amerika dışında yaşayamaz. Bu bile aralarındaki farkları anlamamıza yetiyor.
Sıkıcı bir yemeğin ardından sarhoş olan Gil, kaybolduğu için bir merdivende oturup dinlenirken, eski bir arabanın kapıları açılıyor ve birileri onu davet ediyor. Sonrasında ise Gil'in hayallerinin gerçekleştiği zamanlar başlıyor. Gil 20'lerin Paris'inde Fitzgerald'larla birlikte Cole POrter'ın şarkılar söylediği bir partide buluyor kendini. Sonra her gece yarısı aynı yerde arabayı bekliyor Gil. Hemingway'le içki içiyor, Picasso'nun metresini çalıyor, Gertrude Stein'a kitabını okutuyor, Salvador Dali, Man Ray ve Bunuel cabası...
Gil her gece bu muazzam zamana yolculuk yaparken ona pek de uymayan güzel nişanlısı Inez ukala, koftiden entelektüel Paul ile ilişkiye giriyor. Gil kitabını düzeltmekle ve geçmişe gitmekle o kadar ilgili ki sonuna kadar da bunu fark etmiyor. Zaten onu çok etkileyen Adriana'nın düşüncesi de buna izin vermiyor. Ama neyse ki filmin sonunda, Gil kendi yolunu buluyor ve yaşamak istemediği hayattan da özlem duyduğu geçmişten de sıyrılıyor.
Zamanda yolculuk hikayelerinin en büyük sorunu, gelecekten gelen adamın geçmişte yaptığı hamlelerdir, adam gelecekle ilgili bilgiler verip bir kısır döngü yaratır. Gil ilk başlarda; geçmişte edindiği bilgileri gelecekte kullanıyor yani geçmişi değiştirmek yerine o sevdiği geçmişten ders çıkartıyor, öğreniyor. Böylece Woody Allen'ın bu problemi aştığını düşünürken; Adriana'nın günlüğünde Gil'den bahsetmesi ve anlattığı rüyayı Gil'in gerçekleştirmeye çalışması ile ilk çatlak geliyor. Ardından Buñuel'e o tarihten çok sonraları çekeceği El Ángel Exterminador'un konusunu vermesi ise ölümcül darbe. O ana kadar birbirini evrensel anlamda etkilemeyen zamanlar artık birbirine karışıyor.
En olmayacak şeyleri, sıradan birer olaymış gibi gören ve gösteren Woody Allen'ın bunu yapmış olması beni biraz hayal kırıklığına uğrattı. Çünkü bu etkileşime kadar ortamda ne bir kadercilik var ne de bir kısır döngü...
Bu detaya rağmen film; kendi hayal dünyamız için gerekli, hayran olduğumuz ve maalesef artık hayatta olmayan büyük sanatçıların, yaşarken nasıl olabileceklerine dair iyi bir yazar ve yönetmenin fikirlerini içermesi açısından bilgilendirici, diyalogları sayesinde ise keyifli.